19 januari 2010  Bron: Het Financiele Dagblad

Wat zijn de vijf hardnekkigste knelpunten bij een bedrijfsopvolging?

In de komende jaren vinden jaarlijks gemiddeld ruim 15.000 bedrijfsoverdrachten plaats. Over de jaren heen gaat het om naar schatting eur 130 mrd tot eur150 mrd aan vermogen. Gezien het economisch belang wordt er de laatste jaren steeds meer aandacht geschonken aan de problematiek van de bedrijfsopvolging. Alle aandacht ten spijt, blijven er hardnekkige knelpunten bestaan die in veel gevallen leiden tot problemen bij de overdracht. De vijf hardnekkigste volgen hieronder.

1. Moeilijk los kunnen laten
Een ondernemer die niet loslaat, staat de vernieuwing in het bedrijf in de weg. In het ergste geval geeft de beoogde opvolger er de brui aan. Voor de oplossing van dit knelpunt is het cruciaal dat de overdrager beseft dat een optimale opvolging bij hem begint. De toekomst van het bedrijf hangt in hoge mate van zijn opstelling af. In de meeste gevallen zijn de opvolger en overdrager goed bekend met elkaar. De kans op een soepele overdracht is het grootst als zij elkaar helpen bij een geleidelijke wisseling van de wacht.

2. Financiële afhankelijkheid tussen overdrager en opvolger
Helaas lukt het veel ondernemers niet om al voor de bedrijfsoverdracht het vermogen veilig te stellen dat nodig is voor het eigen pensioen. Ondernemers rechtvaardigen dat door te zeggen dat het bedrijf het pensioen is. De praktijk rekent regelmatig af met deze risicovolle houding. Vaak moet de overdrager met een deel van zijn koopsom inspringen om de overdracht te financieren. Een goede financiële planning, die minstens zo’n tien jaar tevoren wordt gestart, helpt om dit knelpunt te omzeilen.

3. Lastige financierbaarheid
Om de aflossing van de overnamefinanciering mogelijk te maken, moet het bedrijf in de meeste gevallen verder groeien. Die groei moet ook worden gefinancierd. Veel overnemers onderschatten de gevolgen van deze samenloop in de financieringsbehoefte. Als er ook nog eens inhaalinvesteringen nodig zijn, wordt de financiering een heikel punt. Dit knelpunt kan alleen tijdig worden opgevangen als minstens enkele jaren voorafgaand aan de overdracht wordt gewerkt met een vrije kasstroomplanning. Daarmee wordt inzichtelijk hoeveel geld er jaarlijks overblijft voor aflossing van de overnameschuld.

4. Gemis van een goede opvolger
Ondernemers zien zich menigmaal geconfronteerd met kinderen en medewerkers die het bedrijf niet willen of kunnen voortzetten. Dat lijkt een probleem. Gelijktijdig is de trend zichtbaar dat ervaren mensen in loondienst zelfstandig verder willen en op zoek gaan naar een bedrijf om over te nemen. Er zijn verschillende bemiddelaars die zich specifiek richten op deze zogenoemde MBI-kandidaten (managementbuy-in). Die kunnen, naast de gangbare kanalen, uitkomst bieden.

5. Gebrekkige voorbereiding
Het mooiste is als de overdracht zelf geen ingrijpende gebeurtenis meer is. Alle maatregelen gericht op een rolwisseling van overdrager en overnemer, een aanpassing van de bedrijfsvoering en de optimalisering van de overdrachtsstructuur zijn dan al doorgevoerd in de voorbereiding op de bedrijfsoverdracht. Dat kan alleen worden bereikt met een procesmatige benadering van de overdracht en vergt extra managementtijd van de overdrager en overnemer.