Do's & Dont's
'De verkopende partij heeft als de wettelijke plicht om ‘lijken in de kast' te voorkomen, de kopende partij daarentegen heeft de wettelijke plicht voldoende onderzoek te doen naar eventueel aanwezige 'lijken in de kast.'
Do's & dont's en tips
Wat is belangrijk om te weten wanneer u zich in een bedrijfsoverdrachtsituatie bevindt. Hieronder worden een aantal essentiële aspecten genoemd die je wel of juist niet moet doen als ondernemer tijdens het bedrijfsoverdrachtproces.
Do's
1. Organisatie analyse
Het is verstandig om te beginnen met het opstellen van een organisatie analyse: wat is de huidige structuur, wat zijn de risico's, wat zijn de succesfactoren (waardedrijvers) van het bedrijf, bepaal de kernactiviteiten, wat zijn de sterktes, zwaktes, bedreigingen en uitdagingen, hoe te structureren, optimaliseren en ‘ballast' elimineren, hoe denken klanten over de onderneming en wat zijn de persoonlijke eisen/wensen van de ondernemer? Een organisatie analyse in de pre-overnamefase is erg belangrijk (inzicht, doelgericht werken en informatie voor de kopende partij) en betaalt zich altijd terug.
2. Afhankelijkheid
Koppel, waar mogelijk, de afhankelijkheid van de ondernemer los. Dit kan bijvoorbeeld door een taken (her)verdeling, het opstellen van een businessplan, het automatiseren van klantgegevens enzovoorts.
3. Financiële analyse
Laat de financiële gegevens van het bedrijf en de ondernemer doorlichten door de accountant of een financiëndeskundige. De uitkomst van een dergelijke analyse bepaalt of er, en welke, bijsturing nodig is om een ‘gezonde' financiële positie van de onderneming en de ondernemer persoonlijk te borgen.
4. Kandidaten analyse
Stel een profiel op van de ideale overnamekandidaat. Analyseer aan de hand van het profiel vervolgens de ‘markt' (familie, strategische kopers, financiële kopers, medewerkers (Management Buy Out) of ‘brood' kopers (Management Buy In).
5. Communiceer
Communiceer tijdig veranderingen met de medewerkers, financiers, familieleden, leveranciers, klanten en andere belanghebbenden. Een bedrijfsoverdracht betekent voor veel mensen een radicale verandering. Zonder dit tijdig te communiceren ontstaat er vaak onnodige onrust bij bepaalde partijen.
6. Wie betaald, bepaald
Het is belangrijk om als ondernemer te allen tijden de regie zelf in de hand te houden. Blindelings vertrouwen op de betrokken adviseurs kan een groot gevaar opleveren. Ook voor de bewaking van de voortgang is het belangrijk dat de ondernemer nauw betrokken is bij het proces.
7. Adviseurs
De meeste ondernemers hebben geen/weinig ervaring met een bedrijfsoverdracht. Zorg daarom voor een gedegen bijstand door specialisten op verschillende deelgebieden van een bedrijfsoverdracht. Dit kunnen bijvoorbeeld adviseurs op het gebied van juridische-, financiële-, bedrijfskundige- en fiscale zaken zijn. Maar ook de intermediair voor het bij elkaar brengen van vraag en aanbod.
Dont's:
1. Geen duidelijke overnamestrategie
Een praktische en duidelijke overdrachtstrategie is onontbeerlijk om de overdracht van een onderneming succesvol te laten zijn. Deze strategie is de handleiding en planning om gestructureerd het overdrachtsproces te laten verlopen. Dus zonder strategie is de kans op afbreuk en een succesvolle overdracht aanzienlijk kleiner!
2. Onderschatten van de complexiteit
De meeste ondernemers doen een bedrijfsoverdracht maar een keer in hun ‘ondernemerscarrière'. Emotie is een belangrijke factor die al menig bedrijfsoverdracht heeft doen mislukken, onderschat dit niet! Anderzijds moeten tijdens een bedrijfsoverdracht zoveel disciplines worden doorlopen, dat dit voor een ondernemer alleen, onmogelijk is om tot een succes te brengen. Adviseurs die de ondernemer met raad en daad bij staan zijn dus onmisbaar.
3. Te weinig tijd nemen
Neem voldoende tijd om de bedrijfsoverdracht voor te bereiden en uit te voeren. Ga hierbij vooral niet over een nacht ijs! Goede dingen komen langzaam!
4. Luchtkastelen bouwen
Probeer als ondernemer zoveel als mogelijk rationeel te denken en te doen. Veel ondernemers vallen in de valkuil door hun bedrijf te hoog te waarderen. De waarde van een bedrijf hangt af van meerdere factoren, waaronder: producten/diensten, succesfactoren, personeel, toegevoegde waarde, schuldpositie, materialen en middelen, kennis en knowhow enzovoorts. Op papier kan de waarde van een bedrijf nog zo mooi lijken, in de praktijk is het altijd nog ‘wat een gek er voor over heeft'.
5. Te snel veranderen
Informatie, communicatie en coördinatie zijn onmisbare ingrediënten bij het veranderen/verbeteren van een bedrijf in de pre-overnamefase. Door een goede harmonie in het bedrijf te bewaken voorkomt een ondernemer dat zijn/haar beste mensen vertrekken. Immers mensen willen best wel veranderen, maar niet verandert worden! Vooral de medewerkers in een bedrijf vertegenwoordigen een grote kennis en dus waarde.
Tips bij bedrijfsoverdracht (in de pre-overnamefase, 3-5 jaar voor overname)
- Onderschat nooit het proces en de complexiteit van een bedrijfsoverdracht;
- Begin vroegtijdig (3-5 jaar voor overname) met de voorbereiding;
- Schakel een deskundige (bedrijfskundige)professional in voor advisering en begeleiding;
- Wat zijn de succesfactoren (deskundig en gemotiveerd personeel, uniek product/dienst, efficiency, locatie etc.) van het bedrijf;
- Structureer (rechtsvorm, takenverdeling, producten/diensten etc.) het bedrijf;
- Optimaliseer (efficiency, rendement, producten/diensten etc.) het bedrijf;
- Elimineer de ‘BALLAST' (niet kern activiteiten, incourante voorraden, overtollige machines en middelen):
- Zorg voor kwaliteit (kwaliteitsmanagement, keurmerken op producten/diensten etc.) in het bedrijf;
- Breng de mogelijke ‘koper(s)' voor het bedrijf in kaart;
- Zorg voor duidelijke documentatie en strategische positionering (bedrijfsplan, marketingplan, evaluatie en regelmatige toetsing).
Bovenstaande tips zijn uiterst nuttig om de overdraagbaarheid en waarde van de onderneming te vergroten!
Tips voor het kiezen van een adviseur:
- Er moet een duidelijke ‘klik' zijn tussen ondernemer en adviseur;
- de ondernemer en de adviseur moeten elkaar begrijpen;
- er moet draagvlak zijn voor de adviseur binnen de onderneming bij de mensen die moeten meewerken aan de uitvoering van het advies;
- blijf als ondernemer altijd kritisch, een adviseur kan ook een fout maken;
- laat altijd de kwaliteit van de adviseur en niet de prijs doorslaggevend zijn, kwaliteit verdient zich altijd terug;
- wie betaald, bepaald! Soms moet een ondernemer een emotionele beslissing nemen ook al zegt het rationele iets anders;
- raadpleeg altijd iemand voor een second opinion en vaar dus nooit blind op een advies!
Het is van groot belang voor ondernemers die in de pre-overnamefase (3-5 jaar voor overname) zitten, zich goed voor te bereiden en naast de accountant een professionele-, ondernemende adviseur bij het overdrachtsproces te betrekken. Een ondernemende adviseur is een ondernemer die zelf de gehele ondernemerscyclus, van start tot en met de verkoop, heeft meegemaakt of veel ervaring heeft in het begeleiden van bedrijfsoverdrachten vanuit de pre-overnamefase.
